สร้างเว็บEngine by iGetWeb.com

วิถีชีวิตชาวลำน้ำโขง

  ชาวบ้าน ปากชม แห่ลงน้ำโขงร่อนหาทองคำยามหน้าแล้งที่น้ำโขงแห้ง หลายครัวเรือนยึดเป็นอาชีพหลักร่อนทองขายได้เงินเป็นกอบเป็นกำ แม้จะทำได้แค่ปีละครั้งเท่านั้น ชี้นับวันทองคำในลำน้ำโขงหายากมากขึ้น
       
   เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้งของทุกปีที่บริเวณลำน้ำโขง บ้านคกไผ่ ตำบลปากชม อำเภอปากชม จังหวัดเลยจะมีชาวบ้านจำนวนหนึ่งส่วนใหญ่เป็นหญิงสูงอายุ ใช้โอกาสในช่วงหน้าแล้งระดับแม่น้ำโขงลดลงจนเกิดเกาะแก่งจำนวนมาก พากันลงมาร่อนทองคำ หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “เล่นคำ” ซึ่งปะปนอยู่กับทรายและก้อนกรวด โดยใช้ปรอทเป็นตัวแยกเนื้อทองคำออกจากทราย

"ตำนานนางทอหูก" ลูกสาวเจ้าเมืองพญานาคเป็นผู้ปันทองคำในลำน้ำโขงให้กับผู้คนที่มีความเพียร ยังคงอยู่ในใจของ คนร่อนทอง และกลุ่มคนเล่นคำ หรือร่อนทองในลำน้ำโขง ซึ่งต้องใช้อุปกรณ์สำคัญอย่างบ้างทรงกระทะทำจากไม้, คุหรือถังไว้หาบหินทราย และแวกขุดหินกรวด พร้อมอาศัยความชำนาญร่อนบ้างลงในน้ำเพื่อให้เหลือเพียงขี้ปึกหรือโคลนดินที่มีทองคำปะปนอยู่ ทำให้ชาวบ้านศรีภูธรและอีก 3 หมู่บ้านในปากชม จ.เลย ได้อาศัยทรัพยากรธรรมชาติของแม่น้ำโขงและยึดการร่อนทองเป็นอาชีพ

หน้าแล้งดินดอนใต้ลำน้ำจะโผล่ขึ้นมาเป็นหาดทราย เช่น ดอนกวัก ดอนหมู และดอนบุ่งแค่ ทำให้คนร่อนทองสะสมจากผงทองเล็กๆ ที่ตาเปล่าแทบมองไม่เห็นมาจับเป็นก้อนทองคำนำไปขายเลี้ยงชีพซึ่งสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคนจนถือเป็นวิถีคู่คนปากชมแต่ในระยะ 2-3 ปีนี้ ระดับน้ำมีการขึ้น-ลงผิดธรรมชาติซึ่งอาจเป็นผลกระทบจากการสร้างเขื่อน ทำให้ชาวบ้านไม่อาจร่อนทองได้เดิม เป็นที่มาของการวิจัยเพื่อท้องถิ่น โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ที่เก็บข้อมูลด้านภูมิปัญญา รวมถึงสภาวะความเปลี่ยนแปลง บันทึกเป็นองค์ความรู้เพื่อการปรับตัวของคนริมโขง

ประเพณีการเล่นน้ำโขงจากหาดทรายยามน้ำลงช่วงสงกรานต์ของชาวบ้าน อ.ปากชม ห่างหายไปใน 2 ปีหลัง เพราะระดับน้ำยังสูงท่วมดินดอนและชายหาดในลำน้ำ ขณะเดียวกันก็กระทบกับวิถีการร่อนทองของผู้คนที่สืบทอดอาชีพนี้ทั้งฝั่งไทยและลาว

วันนี้วิถีคนร่อนทองถูกกำหนดโดยระดับน้ำที่ไม่อาจคาดเดาได้ จึงวางแผนพัฒนาพื้นที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและจัดตั้งศูนย์เรียนรู้ประจำอำเภอ โดยมีหวังอยู่เสมอว่าภูมิปัญญาการร่อนทอง จะไม่จางหายจากสายน้ำ

ที่มา : สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส (Thai PBS) และ http://www.manager.co.th/

view